Tại Sao Vào Chùa Phải Lạy Tổ Trước Khi Lạy Phật?

 VẤN: Tại sao khi vào chùa, ta phải lạy tổ trước rồi mới lạy Phật? Có những chùa muốn vào bàn thờ Tổ phải đi vào chánh điện trước rồi mới vòng ra sau để lạy Tổ, khi đi qua bàn Phật mà không lạy trước, mình cảm thấy có điều gì đó thất lễ. Vậy mình phải xử trí như thế nào khi đến các chùa này?

ĐÁP

Một ngôi chùa Phật giáo theo Bắc tông phổ biến có 4 khu vực: Tiền đường, Chính điện, Hành lang, Hậu đường (Hậu đường có thể là Tổ đường hoặc Tăng đường, Trai đường, Giảng đường (làm nơi thuyết pháp gọi là Giảng đường, làm nơi thọ thực của chư Tăng thì gọi là Trai đường)

Chính điện: Tượng Tam Thế Phật là ba pho tượng ngồi ngang nhau ở nơi cao nhất trên bàn thờ, đại diện cho chư Phật trong ba thời gian quá khứ, hiện tại thế, vị lai thế.

Tiền đường: Thông thường Tiền đường được xây dựng trước cửa Chính điện (còn gọi là Bái đường).

Hành lang: Trong các ngôi chùa Việt Nam, nhà hành lang được xây rất linh hoạt: Có thể là hai dãy nhà riêng để đi lại chạy song song ở hai bên Chính điện, mà theo đó, đi vào Hậu đường (nhà Tăng).

Nhà Tăng: Nếu thờ Tổ gọi là Nhà Tổ, dùng trai tăng gọi là Nhà Trai. Nhà Tăng thường được xây dựng sau chính điện nên còn gọi là hậu đường.

Việt Nam hiện có hơn 17.000 ngôi chùa, gồm: Đại già lam, trung già lam, tiểu già lam...

Chùa lớn như ở Thiền viện Thường Chiếu, Quan Âm Tu Viện, Thiền viện Phước Sơn (Đồng Nai), Trúc Lâm Thiền viện (Lâm Đồng), mỗi chùa có trên 200 Tăng Ni tu học, còn tiểu già lam thì “nhất Tăng nhất tự” (một thầy một chùa).

Chùa xưa từ 100 năm trở lên đến trên 1.000 năm thường là ở ngoài miền Trung, miền Bắc Việt Nam. Các chùa này đa phần không có lối đi vào Chính điện trước, thường là đi hai bên cổng Đông lang (nhà khách nữ), Tây lang (nhà khách nam), hoặc đi vào lối bên hông hữu hoặc tả ở phía hậu đường, nên khi Phật tử vào chùa trước gặp khám thờ Tổ sư, sau mới gặp ngôi Tam Bảo thờ Phật.

Chùa ngày nay, ở thành thị, do nhiều hoàn cảnh thường xây tạm giữa khu phố, khóm phường để hành đạo, lâu ngày trở thành nơi an trú muôn đời... điều kiện môi trường đất đai hẹp, không đủ để xây theo quy cách thiền lâm quy chế. Người Phật tử vào chùa có khi gặp thờ Phật và Tổ sư ngang nhau, hoặc lối đi bắt buộc phải gặp nơi thờ Phật trước, rồi mới gặp khám thờ Tổ sư sau.

Nhìn chung khi tạo chùa để cho Tăng Ni tu hành, thường làm theo phương tiện nhất thời cho Tăng Ni cư trú tu học, nên khi xây dựng, vị chủ đầu tư ít quan trọng đến quy cách thiền lâm quy chế. Cho đến hôm nay nghĩ đến để cải cách thì đã muộn lắm rồi. Cũng chính vì thế nên mới có câu hỏi của quý Phật tử.

Ở Việt Nam, dù chùa được xây dựng theo quy cách xưa hay nay, nhưng do sự giáo hóa nên việc lễ Phật và Tổ sư trở thành khuôn thước của Phật tử, vào chùa thì: “Tiên bái Trụ trì, hậu bái Thích ca”. Ý nói khi vào chùa trước nhất gặp chủ chùa (Trụ trì), xá chào Trụ trì, sau đó được Trụ trì hướng dẫn lễ Tổ sư, lễ Phật là vậy.

Trường hợp của các bạn gặp Phật hay Tổ sư trước thì cứ cung kính vái xá, rồi sau đó làm theo hướng dẫn của thầy cô – không thất lễ!