Có Phải Vô Ngã, Vô Thường Là Vô Cảm Với Nổi Khổ Đau Của Người Khác?

VẤN: Con nghe giảng: Để tâm mình được giữ chánh niệm thì không nên vui quá cũng như không buồn quá, nên giữ mình ở trạng thái cân bằng. Thêm vào đó, không nên quá động tâm đến chuyện đời. Ngược lại, theo lời Phật dạy thì nên làm lành lánh dữ, ăn chay niệm Phật, giúp người. Vậy con nên dựa vào đâu để biết điều mình làm là đúng hay sai? Nếu mình không động tâm suy nghĩ, không thương xót những cảnh đời bất hạnh thì làm thế nào con mới có thể giúp đỡ người khác? Nếu không giúp đỡ thì có phải là vô cảm không và nếu cứ nhìn cuộc đời với con mắt vô ngã vô thường, mọi người ai có nghiệp người ấy, không vui không buồn thì đó có phải là vô cảm không, còn đâu là cuộc sống? Con quả thật không biết mình nên nương như thế nào để đi vì khi giúp người thì con được bảo là không nên động tâm, xen vào nhân quả người khác, còn nếu không quan tâm thì quá thờ ơ và nhẫn tâm? Xin sư cho con biết con nên làm như thế nào cho đúng theo lời Phật dạy?

ĐÁP

Được gặp Phật pháp đã là một đại căn, có duyên với Phật từ trong muôn vạn kiếp. Làm môn đệ Đức Phật có hai thứ bậc:

• Một là tu sĩ xuất gia, xưa gọi là Thanh Văn, A La Hán, các bậc Tôn Giả đại đệ tử Đức Phật.
• Hai là cư sĩ, là những người con Đức Phật tu tại gia, lúc nào cũng được sự hướng dẫn của chư tôn đức Tăng Ni trong chốn thiền lâm. Các vị đã quy y Tam Bảo và thọ trì ngũ giới cấm.

Dù xuất gia hay tại gia cũng đều có hạnh lành, cứu giúp chúng sanh trầm luân trong bể khổ, hoặc đói rách lầm than, dốt nát thế cô. Đấy mới đúng nghĩa người đệ tử Đức Phật.

Năm 1967, sư có đọc sách của giáo sư Trần Thạc Đức, nhan đề “Đạo Phật đi vào cuộc đời”. Nội dung chính là chỉnh đốn lại nếp sống thiền môn của chư Tăng Ni, nhất là quý vị trụ trì cần có hướng đi đúng, giáo hóa Phật tử, nuôi dưỡng Tăng Ni, giúp đỡ phương tiện giáo hóa chư Tăng Ni. Tư tưởng đó cũng được nhiều bậc cao tăng tán đồng và trong đó có Phật học viện Huệ Nghiêm, Giác Sanh, Pháp Hội, Quan Âm Tu Viện… thực hiện trước. Các chùa Ni như chùa Từ Nghiêm, chùa Dược Sư, chùa Huê Lâm… nuôi ni chúng đi học, sau khi thành tài ra phụng đạo giúp đời.

Với ý tưởng trên cho chúng ta thấy làm Tăng Ni không phải để sống trong thế giới u tịch nhàn nhã, sống trong thâm sơn cùng cốc, mà trong quá trình tu học, đại chúng Tăng Ni được phân ra làm hai chúng, hai lãnh vực, hai hạnh nguyện.

“Thể nhập” và “Tiếp hiện”

Thể nhập là tu xuất thế, dòng tu dành cho chư Tăng Ni tu hành giải thoát, phát khởi hạnh nguyện ra khỏi thế gian, xả bỏ nhu cầu vật chất, chỉ một số vật dụng pháp khí phục vụ cho đời tu sĩ sống giản dị, sống độc cư độc thiện.

Tiếp hiện là chư Tăng Ni bước chân vào đời, vừa tu hành vừa phổ hóa chúng sanh, giúp đời cứu đời bằng mọi hình thức theo hạnh nguyện của chư đại Bồ Tát. Không đòi hỏi nếp sống vật chất, vào cuộc đời phát khởi hạnh nguyện độ tha, hướng tới tha nhân, quên mình vì đại chúng. Nhập thế có tâm chánh niệm, nên không bị ô nhiễm trong cuộc đời, với ý tưởng “Phật hóa thế tục”, chứ không phải các nhà Sư bị “thế tục hóa”.

Hạnh lành của chư Tăng Ni như thế, thì nam nữ Phật tử cũng như vậy thôi. Chúng ta nên lấy Bi - Trí - Dũng làm gốc cho mọi hành động. Phật độ đời, nếu không có cuộc đời thì cũng không có Đức Phật và đạo Phật, nên chúng ta làm được nhiều điều gì lợi lạc quần sanh.

Ví dụ: Đang tụng kinh, bỗng ngoài hiên nhà có một phụ nữ lâm nguy vì đẻ rớt, bạn nghe được tiếng khóc la của trẻ con, tiếng rên rỉ của bà mẹ. Bạn có bình thân tụng kinh được nữa không hay phải khởi thân để gọi xe đi Bảo Sanh viện? Chắc chắn bạn không thể làm ngơ, làm ngơ thì bất nhân, giúp đỡ thì động loạn.

Theo sư thì bạn nên khởi thân để giúp người theo tinh thần Từ Bi mà không cần phải nghĩ suy tịnh hay uế, vì bạn làm bất cứ điều gì trong sự thanh tịnh của tâm ý thì điều đó sẽ là Phật pháp. Chánh niệm không chỉ có ở nơi thời kinh tụng, hay thiền định, mà bạn giúp người, nhưng không nghĩ suy thân sơ phải quấy chính thì đó là “chánh niệm” đó bạn!