Ý Nghĩa Xá Lợi Phật
Ý NGHĨA XÁ LỢI PHẬT
LỜI NÓI ĐẦU
Tôi viết bài “ý nghĩa Xá Lợi Phật” qua một nhơn duyên do các Phật tử trong và ngoài nước viết thư xin giảng giải về Xá Lợi Phật, nghi thức cung nghinh, an vị, thờ phượng… nhìn chung là tôn kính Xá Lợi Phật, những gì tồn tại về kim thân của Phật, báo thân Phật. Hội nhập vào cuộc đời, Phật có ba thân: Pháp thân, Báo thân và Ứng hóa thân. Pháp thân theo quan niệm của Nam tông Phật giáo thuộc về kinh sách, giới luật Phật; Báo thân thuộc về Xá Lợi kim thân Phật, thân quả báo tu hành đắc đạo, sau khi thiêu hóa còn lại tro tàn, xương hay ngọc Xá Lợi; Ứng hóa thân Phật thuộc về thân ứng hiện độ đời, do có công đức, tu đắc đạo khi thiêu hóa còn tồn lại xương cốt được đem tôn thờ…
Xá Lợi Phật xưa ít khi được phổ biến vì là gia bảo hay quốc bảo nên được giữ gìn rất cẩn trọng. Tuy nhiên, hiện nay qua nhiều cuộc binh biến thay thiên đổi địa của các nhân chủ, thiên chủ nên Xá Lợi Phật gần như đã bị mai một một cách có hệ thống. Ngoài Xá Lợi Phật thật trên đất Ấn Độ, còn lại các quốc gia khác như Srilanka, Myanmar, Lào, Thái Lan, Campuchia… đều là “Xá Lợi niềm tin”.
Dù chúng ta có nhận định Xá Lợi thật hay Xá Lợi niềm tin cũng là Xá Lợi Phật hay của các vị Cao tăng, cũng đem lại sự tín ngưỡng đầy tâm huyết của những người con Phật. Hiện nay, họ quyết tâm dựng xây một nền văn hóa Phật giáo trong đó tôn thờ Xá Lợi Phật khắp năm châu bốn biển, thờ Xá Lợi Phật khắp nơi… Đó là sự tín ngưỡng Đức Phật vì Đạo pháp của Ngài đã từng được đem đến khắp trong nhân gian để cứu khổ muôn loài.
Tập sách nhỏ nầy có 3 chương, chương thứ nhứt nói về “ý nghĩa Xá Lợi Phật” làm sáng tỏ việc tôn thờ Xá Lợi Phật, có sáng tỏ mới có niềm tin vững chắc; chương thứ hai nói về “Xá Lợi Phật”, tức là nói về Xá Lợi thật; chương thứ ba nói về “Xá Lợi niềm tin”, tức là không có Xá Lợi giả mà chỉ có Xá Lợi niềm tin. Mỗi chương có nhiều tiểu luận để giúp người đọc không nhàm chán, đồng thời biết được những Phật tử Việt Nam có nhiều tín tâm cúng dường Xá Lợi Phật.
Khắp nguyện những người tin Phật, tín ngưỡng Xá Lợi sẽ được thành tựu sự nghiệp Phật pháp, sự nghiệp thế gian, khi thác sanh thiên, an ổn không còn tái sanh trong thế giới khổ đau, hưởng cảnh niết bàn tịch diệt.
Trọng thu năm Bính Thân (2017)
HT Thích Giác Quang
Ủy viên Ban Hoằng pháp TW GHPGVN
CHƯƠNG THỨ NHỨT
Ý NGHĨA XÁ LỢI
Nói đến Xá Lợi Phật, trong giới Phật giáo có người hiểu cặn kẽ, có người hiểu sơ sài hoặc chưa hiểu ý nghĩa Xá Lợi là gì, thường thì chỉ có tín đồ Phật giáo mới tìm hiểu và tôn thờ Xá Lợi Phật. Trước đây, hiểu Xá Lợi Phật chỉ có tín đồ Nam tông là những người thường xuyên được quý Sư hướng dẫn cung nghinh, an vị, phượng thờ Xá Lợi như thờ Đức Phật sanh tiền. Phật giáo Nam tông rất tôn quý Xá Lợi Phật, chùa Nam tông tuy ít, nhưng trên ngôi Tam Bảo lúc nào cũng có tôn trí tháp Xá Lợi Phật được thờ rất trang nghiêm.
Kể từ khi ngài Bùi Nguơn Hứa xây chùa Bửu Quang vào năm 1938, vị Trụ trì đầu tiên là ngài Hộ Tông, cũng là năm Phật giáo Nam tông được truyền thừa vào Việt Nam. Những ngôi chùa Nam tông Việt Nam thuộc di tích quy mô như chùa Kỳ Viên, chùa Kỳ Quang đệ nhứt, Kỳ Quang đệ nhị, Kỳ Quang đệ tam, Thiền Lâm Tự (Thích Ca Phật Đài), chùa Pháp Bảo, chùa Pháp Quang (Tp.Hồ Chí Minh), chùa Bửu Đức, Thiền viện Phước Sơn, chùa Quảng Nghiêm (Đồng Nai) có tôn thờ những phần Xá Lợi Phật được thỉnh từ các vương quốc Phật giáo Nam tông
Kể từ năm 1950, Phật giáo Bắc tông bắt đầu thịnh hành, các cấp Giáo hội được thành lập như: Phật giáo Tăng già Nam Việt, Phật giáo Tăng già Trung Việt, Phật giáo Tăng già BắcViệt, Tổng hội Phật giáo Việt Nam, Giáo hội Tăng già Khất sĩ, Hội Phật giáo Tịnh Độ tông Việt Nam, Giáo hội Thiền tông Việt nam, Giáo hội Phật giáo Lục Hòa Tăng Việt Nam, Giáo hội Phật giáo Cổ truyền, Thiền Tịnh Đạo Tràng…Tại trụ sở của các Giáo hội đều có thờ Xá Lợi Phật. Ngày nay sở dĩ việc tôn thờ Xá Lợi Phật trở nên phổ biến là do các bậc thiền gia chân chánh tu hành sau khi viên tịch đem trà tỳ có nhiều Xá Lợi và được các môn đệ thâu lấy đem nhập tháp tôn thờ.
Các chùa Bắc tông hiện nay là nơi tôn thờ nhiều Xá Lợi, cung nghinh Xá Lợi Phật nhiều nhất. Tuy tôn thờ nhưng chỉ một số tín đồ hiểu biết về ý nghĩa Xá Lợi Phật, thờ Xá Lợi Phật, một số gia duyên bận buộc ít quan tâm, một số chưa thông hiểu việc cung nghinh, an vị, tôn thờ Xá Lợi Phật như thế nào…
I. Nguyên nhân nói ý nghĩa Xá Lợi Phật
Nhân việc Quan Âm tu viện nhận nhiều sự tín tâm của các gia đình Phật tử Nam tông Phật giáo cúng dường Xá Lợi Phật và chư vị Cao tăng; theo yêu cầu học Phật pháp của các Phật tử, chúng tôi xin nói về ý nghĩa của Xá Lợi Phật, tại sao gọi là Xá Lợi Phật, tôn thờ Xá Lợi Phật như thế nào cho đúng, tín ngưỡng Xá Lợi Phật sao cho có phước huệ để học đạo giải thoát.
Ngày 20 tháng 6 năm Đinh Dậu, Phật tử Ngọc Hằng (vị nữ Bác sĩ có truyền thống tín tâm, hộ trì Phật pháp và xiển dương giáo lý nhà Phật, giáo lý Tịnh độ Non bồng trên trang web Linhsonphatgiao.com tại Hoa Kỳ) đã góp nhặt những nghi vấn của Phật tử Việt Nam trong và ngoài nước về việc tín ngưỡng Xá Lợi Phật, tôn thờ Xá Lợi Phật, Phật tử tu hành qua đời đem thiêu hóa còn tồn lại tro tàng có được gọi là Xá Lợi không? Nội dung câu hỏi Phật Pháp như sau:
Con đọc kinh sách cho biết Xá Lợi là rất quý, vô cùng thiêng liêng và mầu nhiệm, Xá Lợi Đức Phật có năng lực bất khả tư nghì, đi đến đâu là mang lại điều an lạc, thịnh vượng đến đó. Nhưng hiện nay con thấy đâu đâu cũng có Xá Lợi, cứ xoay qua xoay lại là nghe tin một người nào đó đã được vãng sanh, thiêu tro cốt lại có Xá Lợi, hay là tu hành bệnh tật thế nào rồi thiêu hóa cũng có Xá Lợi nhiều màu rất đẹp. Con cũng được tặng Xá Lợi và thờ ở nhà. Con đang phân vân liệu có phải năng lực của Xá Lợi là vô cùng lớn như kinh sách nói không? Làm thế nào để biết đâu là Xá Lợi thật, đâu là Xá Lợi giả? Nếu thờ Xá Lợi trong nhà hay giữ Xá Lợi mà làm mất thì có bị mang tội hay không? Xá Lợi phải để trong tháp hay nên trang trí sắp đặt thờ ở đâu là đúng nhất? Vì sao Xá Lợi có thể nhân đôi sinh ra nhiều Xá Lợi khác? Ai mới đủ khả năng để thờ và lưu giữ Xá Lợi? Xá Lợi có giúp trừ tà ma không? Con xin cảm ơn Sư.
II. Nguyên nhân Xá Lợi Phật có trong thế gian
Xá Lợi Phật có được trong thế gian là do phước báo của chúng sanh trong cõi Ta Bà phát tín tâm quy y Tam bảo, tu hành đúng theo giáo lý Phật, có chí hướng tầm cầu giải thoát những khổ đau về thân, phiền não về tâm trong cuộc đời. Từ sự tín tâm quy y đó mà Đức Phật Bổn Sư Thích Ca thị hiện trong hoàng cung dòng họ Thích, được đăng quang làm Hoàng Thái Tử tại Vương quốc Ca Tỳ La Vệ, năm 19 tuổi xuất gia tầm đạo, một lòng vì chúng sanh, khiến cho họ thoát khổ. Qua nhơn duyên nầy, Đức Phật Bổn sư chịu khó khổ hoằng đạo suốt 49 năm, đến năm 80 tuổi ngài thị hiện tịch diệt, chư đệ tử đem hỏa thiêu trà tỳ và kim thân Phật còn tồn lại phần tro cốt, thành những viên ngọc quý báu, con người trong thế giới Ta Bà gọi là Xá Lợi Phật, đó là Xá Lợi kim thân Phật, hay ngọc Xá Lợi Phật.
Nói về Xá Lợi pháp thân Phật lại còn quý báu hơn, đó là khi Đức Phật thời còn sanh tiền, vào những thời điểm thích hợp, Đức Phật thuyết pháp hoặc quy định những điều luật quý báu cho con người trong nhân gian. Những bài giảng, lời giảng của Phật được lưu truyền trong nhơn gian giúp cho người cải ác tùng thiện, tu hành giải thoát, những kim ngôn ngọc ngữ đó gọi là “Pháp thân Xá Lợi”.
Cụ thể những lời dạy, do ông tu sĩ cao tuổi Subhadda (Thuần Đà) thưa thỉnh: Bạch Đức Thế Tôn: ngòai giáo pháp của Đức Thế Tôn, còn có Lục sư ngọai đạo rất đông tín đồ và học tự cho họ là bậc cao thượng. Chẳng hay các Lục sư ấy cao thượng đến bậc nào?
Phật đáp: Điều ấy chẳng nên tìm hiểu làm chi. Nếu ngươi muốn biết Đạo của Như Lai ra thế nào, Như Lai sẳn lòng giải thích cho người nghe…
Subhadda vâng lời cung kính lóng nghe Phật thuyết: Nầy Subhadda, đạo là con đường có tám chi, rất quý báu, đưa người đến nơi chấm dứt phiền não. Trong tôn giáo nào không có con đường tám chi ấy, thì chẳng có Sa môn thứ nhứt, thứ nhì, thứ ba, thứ tư trong tôn giáo ấy. Nầy Subhadda, nếu có người hành đúng theo giáo pháp của Đức Như Lai thì trong cõi đời nầy vẫn còn có bậc A la hán. Nầy Subhadda, Kinh Luật của Như Lai là phương pháp đem chúng sanh ra khỏi khổ. Vừa 19 tuổi Như Lai đã xuất gia để tìm thiện pháp. Như Lai đã xuất gia được 51 năm rồi. Ngoài đạo của Như Lai, chẳng có vị Sa Môn nào siêu xuất thế gian (trích Kinh Tam Bảo Pali Lịch sử Xá Lợi Phật – Kỳ Viên Tự xuất bản năm 1953 trang 16, 17)
Lời di huấn tối hậu của Phật: “Nầy chư vị Tỳ Khưu, Như Lai xin nhắc các Thầy nên ghi nhớ rằng: các pháp hành có sanh phải có diệt. Các Thầy nên tinh tấn tự tìm sự lợi ích cho mình, nhứt là cố gắng thực hành các pháp cao thượng, chẳng nên dễ duôi…” Mặc dù hơi thở của Ngài đã yếu, nhưng Đức Thế Tôn còm gom những lời giáo huấn trong suốt 45 năm vào một câu là “không nên dễ duôi” để nhắc nhở các môn dệ đừng dãi đãi trên đường tự tu tự độ. (trích Kinh Tam Bảo Pali Lịch sử Xá Lợi Phật – Kỳ Viên Tự xuất bản năm 1953, trang 17) Lời dạy của Phật chính là phần Xá Lợi Phật cao quý nhất đối với chúng sanh trong thế giới Ta Bà.
Sau đây là phẩm học Phật pháp nói về Xá Lợi Phật và ý nghĩa Xá Lợi Phật, việc tôn thờ Xá Lợi Phật, tôi xin phát nguyện thực hiện viết thật kỹ nội dung ý nghĩa Xá Lợi Phật, vừa nói lên tấm lòng tôn kính của mình với những tháp Xá Lợi Phật do Phật tử cúng dường, cũng vừa hồi hướng công đức cho các gia đình đã phát tâm cúng dường Xá Lợi Phật cho Quan Âm tu viện, Ni Trưởng Thích Nữ Huệ Giác và tôi.
III. Giải nghĩa từ Phật học “Xá Lợi”
“Xá Lợi” tiếng Phạn là Saririkadhâtu, cũng gọi Sirìra, dịch là Xá Lợi hay Xá Lỵ; nghĩa đen là tử thi, di cốt, tro tàn… nghĩa bóng chỉ thân, thân cốt, di thân… của Đức Phật, về sau từ ngữ này còn chỉ những tro tàn, mãnh xương của các vị cao tăng sau khi hỏa thiêu…
Theo Phật Quang đại từ điển, Đài Bắc, Tử Di biên soạn, Phật Quang Sơn xuất bản 1989 thì Xá Lợi có nghĩa là di cốt, dịch ý là thể, thân, thân cốt, di thân. Thông thường xá lợi dùng để chỉ cho di cốt của Phật, nên gọi là Phật cốt hay Phật xá lợi. Chữ này về sau cũng dùng để chỉ cho phần xương đầu của các bậc cao tăng sau khi viên tịch hỏa thiêu còn lại.
Phẩm “Xả Thân” trong kinh Kim Quang Minh quyển 4 (Đại Chánh Tạng 16, trang 354, quyển thượng) ghi: “Xá Lợi là thành quả của sự tu hành giới định tuệ, giữ giới trong sạch, không dễ gì có được, đó là phước điền tối thượng”. Là một công trình tu chứng của chính Đức Phật Bổn sư Thích Ca trong suốt hành trình 49 năm với tinh thần từ bi thương chúng sanh, dùng trí tuệ siêu xuất mà cứu vớt muôn loài, không tiếc thân mạng và thành tựu đại nguyện từ vô lượng kiếp trước cho đến hôm nay.
Như vậy, Xá Lợi là những phần thiêng liêng cao quý còn lại sau khi làm lễ trà tỳ (hỏa thiêu) nhục thân của Đức Phật và các vị thánh tăng, cao tăng tu đắc đạo. Là thành quả của công phu tu hành giữ gìn giới luật và công năng tu tập thiền quán cao thâm của Đức Phật cũng như các bậc cao tăng dày công với Phật pháp. Xá Lợi là những viên có hình thể hơi tròn và cứng, lớn nhỏ khác nhau, viên lớn như hạt đậu, hạt bắp; viên nhỏ như hạt gạo, hạt mè; nhỏ nữa như hạt cải. Xá Lợi có nhiều màu sắc như trắng, đỏ, hồng, xanh, vàng… có loại trong như thủy tinh, có loại trắng ngà như hột gạo, có loại phát ra ánh sáng nhẹ nhàng như pha lê, cũng có loại màu sáng nhuận như san hô… Chúng ta tôn kính và đảnh lễ Xá Lợi chính là tôn kính và đảnh lễ Đức Phật Thích Ca và các bậc thánh tăng vậy.
Các thành phần Xá Lợi
Căn cứ vào kinh “Dục Tượng công đức” (đời nhà Đường, xứ Thiên Trúc, ngày Tam Tạng Bảo Tư Duy dịch Phạn ra Hán, Quảng Minh dịch Hán ra Việt) và sách “Pháp uyển châu lâm”, (do Pháp sư Đạo Thể, tự Huyền Uẩn biên sọan vào đời nhà Đường, TT Thích Nguyên Chơn biên dịch, NXB Phương Đông ấn hành) chúng ta có thể nhận biết Xá Lợi là phần thiêng liêng cao quý của Đức Phật, chư vị Thánh tăng, Cao tăng, Giáo chủ các giáo phái, những bậc làm Thầy Tổ, các bậc thiền gia chân chánh, giữ giới tinh nghiêm, khi niết bàn, thị tịch, viên tịch mới được công nhận là Xá Lợi.
Những thành phần gọi Xá Lợi:
· Tro cốt sau khi trà tỳ Đức Phật
· Răng, tóc, móng, máu của Đức Phật sau khi trà tỳ còn tồn đọng
· Tro cốt của chư vị Thánh tăng, Cao tăng, Thầy Tổ, Tăng chủ các giáo phái.
· Vật dụng của các bậc Cao tăng.
Xá Lợi là tôn quý
Xưa nay người Phật tử chúng ta thường nghe nói đến từ ngữ Phật học “Xá Lợi”, hay “Xá Lợi Phật”, “Xá Lợi Đức Phật” trong các chùa, tịnh xá, nhất là các chùa, tăng xá Phật giáo Nguyên Thủy thuộc Nam tông (Theravada). Nếu là chùa của Phật giáo Bắc tông ở nông thôn đồng nội thì người Phật tử ít nghe qua từ ngữ nầy. Điều nầy cũng đúng thôi, vì Phật giáo Nam tông giữ gìn những gì thuộc di sản văn hóa của Phật giáo xưa, quan điểm của Phật giáo Nam tông “Đức Phật Thích Ca Mâu Ni chính là Đức Phật thật trong cuộc đời”, Ngài có các lịch trình thị hiện vượt dòng sông Arôma xuất gia, 6 năm tu khổ hạnh chốn rừng già, 49 ngày đêm tu chứng, đắc đạo dưới cội bồ đề, hành đạo theo hạnh nguyện của ba đời chư Phật cho đến khi niết bàn dưới táng cây Sa la, thành Câu Thi Na. Chư đệ tử đem hỏa thiêu còn tồn lại những tro tàn, xương cốt gọi là Xá Lợi hay Xá Lợi Phật và được xây tháp tôn thờ, không đem rãi xuống Sông Hằng như ngoại đạo Bà La Môn giáo hay các giáo phái Ni Kiền Tử ở Ấn Độ.
Xá Lợi là của báu
Theo văn hóa Phật giáo thì Xá Lợi là “Phật bảo”, “Pháp Bảo” của nhà Phật, như một nước có ấn, kiếm của vua là “quốc bảo” của một triều đại vậy, nên phải giữ gìn thật tôn nghiêm mới không bị đánh mất. Như trường hợp của Thượng Tọa Thích Thiện Tâm, Trụ trì chùa Pháp Bảo, Tp.Hồ Chí Minh: Sau ngày hòa bình, Ngài tuyên bố mất Xá Lợi trên chánh điện nhưng tháp thờ Xá Lợi bằng vàng ròng không mất, chứng tỏ Xá Lợi quý hơn vàng, kẻ trộm lấy Xá Lợi chứ không lấy vàng. Chùa Pháp Bảo là chùa Nam Tông, phượng thờ Xá Lợi rất chu đáo kỹ lưỡng mà còn mất, huống gì người tâm trí hờ hững, hằng ngày chỉ chuyên lo việc gia đình xã hội nhiều hơn việc đạo làm sao có phương tiện thờ phượng Xá Lợi.
IV. Xá Lợi cao tăng tại các quốc gia Phật giáo
Phật giáo đến các vương quốc Sri Lanka, Myanmar, Thái Lan, Lào theo Nam Tông; đến Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Việt Nam, vùng lãnh thổ cận đại Taipei, Tibet, Bhutan, Sikkim thuộc Bắc Tông. Có những vị thánh tăng và các vị đạo sư tu đắc đạo, sau khi viên tịch làm lễ trà tỳ, đệ tử cũng thâu được nhiều Xá Lợi. Tất cả những đồ dùng của Phật và các vị thánh tăng đó như y, bình bát, tích trượng… cũng được gọi là Xá Lợi.
– Tại Việt Nam, ngày 11/6/1963, Hòa Thượng Thích Quảng Đức (1897-1963), Trụ trì chùa Quan Thế Âm (Phú Nhuận, Saigon) và Long Khánh Tự (xã Long Khánh, quận Cai Lậy, tỉnh Định Tường, nay là tỉnh Tiền Giang) đã tự thiêu tại ngã tư Phan Đình Phùng – Lê Văn Duyệt, Saigon (nay là Tp.Hồ Chí Minh) để bảo vệ Phật giáo bị chánh quyền chế độ cũ đàn áp, không cho Tăng Ni tu hành, bắt bớ tù đày, không cho treo cờ Phật giáo, tổ chức đại lễ Phật đản lộ thiên và cũng để cầu nguyện thế giới được hòa bình, đất nước Việt Nam chấm dứt chiến tranh. Sau khi thiêu hóa, trái tim của Ngài vẫn không cháy. Ủy ban liên phái bảo vệ Phật giáo, chư Tăng Ni, đồng bào Phật giáo bấy giờ gọi trái tim của Hòa Thượng Thích Quảng Đức là “trái tim bất diệt”.
– Tại Myanmar, chùa Shwedagon (chùa Vàng) còn thờ tóc và móng tay của Đức Phật, khi Ngài còn tại thế đã cắt cho hai vị đệ tử tại gia đầu tiên.
– Ngài Tam tạng Pháp sư Cưu Ma La Thập (344-413) thuộc xứ Tân Cương, nhà dịch thuật lỗi lạc Trung Quốc, thời Dao Tần ngài học kinh A Hàm tại Kashmir, được phong làm Quốc sư cho nhà Dao Tần, về sau dịch tam tạng thánh điển từ tiếng Phạn ra tiếng Hán. Khi viên tịch, các môn đệ đem thiêu hóa còn tồn lại cái lưỡi đỏ như sen hồng. (Tiểu sư Cưu Ma La Thập – Thư viện Hoa Sen).
– Năm Dân Quốc thứ 29, Đại sư Ấn Quang biết mình sắp viên tịch, ngày 24 tháng 10, Ngài triệu tập chư Tăng Ni và Cư sĩ về chùa Linh Nham. Trong buổi họp mặt suy cử Hòa thượng Diệu Chơn kế nhiệm Trụ trì, dặn dò các việc mai sau, và bảo: “Pháp môn niệm Phật không có chi đặc biệt lạ kỳ. Chỉ cần khẩn thiết chí thành, thì không ai chẳng được Phật tiếp dẫn”. Qua ngày mùng 4 tháng 11, Đại sư cảm bịnh nhẹ, song vẫn tinh tấn niệm Phật. Niệm xong, bảo đem nước rửa tay, rồi đứng lên nói: “Phật A Di Đà đã đến tiếp dẫn, tôi sắp đi đây. Đại chúng phải tin nguyện niệm Phật cầu về Tây Phương!”. Nói đoạn, bước lại ghế ngồi kiết già, chấp tay trì danh theo tiếng trợ niệm của đại chúng rồi viên tịch. Lúc ấy, Đại sư 60 hạ lạp, thế thọ 80 tuổi. Rằm tháng hai năm sau, nhằm ngày Phật nhập Niết Bàn, cũng vừa đúng kỳ Đại sư vãng sanh được một trăm ngày. Hàng đạo tục các nơi hội về Linh Nham trên hai mươi ngàn người, sắp đặt lễ trà tỳ, lúc ấy bầu trời hốt nhiên sáng tạnh trong trẻo. Khi Hòa Thượng Chân Đạt cầm đuốc cử hỏa, khói bay lên trắng như tuyết, hiện ra ánh sáng năm sắc. Hôm sau Diệu Chơn Hòa Thượng cùng đại chúng đến nơi khám nghiệm, thấy xá lợi hiện ra nhiều hình dáng, đủ các màu, có thứ gồm ngũ sắc, gõ vào phát ra âm thanh trong trẻo.
– Chùa Linh Quang, Bà Chiểu, Gia Định, có tháp Xá Lợi Đại sư Huệ Nhựt, thế danh Hồ Cang, tự Hồ Chí Thạnh (1903-1950), Tăng Trưởng Đạo Phật Khất sĩ Đại thừa, Ngài đã bị một số phần tử sát hại, viên tịch vào năm 1950 – thời kỳ chiến tranh Việt Pháp sắp chấm dứt. Khi hỏa thiêu, xương cốt còn nguyên vẹn, được tôn trí thờ phượng tại Pháp Tháp, mỗi năm đến ngày cúng Tổ, Hòa Thượng Trụ trì Thích Phổ Thượng đem Xá Lợi Tổ sư cho mọi người chiêm bái.
Kể từ khi tôi xuống núi năm 1965, có tạm trú ở chùa Linh Quang tu học, đi học tại Phân khoa Đại học Vạn Hạnh – Thánh đường Cơ Đốc Phục Lâm, ngã tư Phú Nhuận – Võ Di Nguy. Đây là lần đầu tiên tôi được chiêm ngưỡng Xá Lợi của một bậc cao tăng viên tịch. Sau đó một năm, tôi về cư trú tại Việt Nam Quốc Tự tiếp tục đi học cho đến năm 1968 thì về tại Quan Âm tu viện.
– Năm 1969, tôi có đến thăm bạn đạo từng ở chung cốc tịnh tại núi Bồng Lai là Sư Trị sự Giáo đoàn V – Thượng Tọa Thích Giác Hà, thuộc Giáo hội Tăng già Khất sĩ tại Trung tâm Phú Lâm – Saigon (hiện nay là Hòa Thượng Trưởng Giáo đoàn V) được Thượng Tọa cho chiêm ngưỡng Xá Lợi của Đức Thầy Giác Lý – Trưởng Giáo đoàn V đã viên tịch. Trong cuộc đời tu của tôi, đây là lần thứ hai tôi được chiêm ngưỡng Xá Lợi các bậc cao tăng viên tịch.
– Tại Hà Nội, huyện Thường Tín, xã Nguyễn Trải, thôn Gia Phúc có chùa Đậu, thờ Bà Đậu, tức nữ thần Pháp Vũ, là một trong tứ pháp (Pháp Vân, Pháp Điện, Pháp Lôi). Vào thế kỷ XVII, Thiền sư Vũ Khắc Minh và Thiền sư Vũ Khắc Trường là hai chú cháu xuất gia tu hành đắc đạo, để lại toàn thân xá lợi, thân không có chôn cất, đốt không cháy, ngâm trong nước không tan. Tượng thiền sư Vũ Khắc Minh đã được tu bổ với các kỹ thuật truyền thống như: bó, hom, lót, thí, mài và thếp với các nguyên liệu như sơn ta, vải màn, giấy dó, mạt cưa và đất. Tổng số lớp sơn và thếp vàng là 14 lớp. Pho tượng Vũ Khắc Trường đã bị hỏng nặng vào khoảng năm 1983 sau trận lụt lớn. Tượng đã được các nhà nghiên cứu sắp xếp lại những xương bị gãy, bao kín toàn tượng bằng sơn ta, giấy bản, vải màn, mạt cưa, đất và thếp bạc. Đây là tượng Xá Lợi toàn thân của người Việt Nam tu đắc đạo được bảo quản tôn thờ. (Thiền sư Vũ Khắc Minh, Vũ Khắc Trường – Bách khoa toàn thư mở)
Theo Phật giáo Trung Quốc ghi chép, có rất nhiều vị Cao tăng tu đắc đạo, khi viên tịch đem hỏa thiêu có Xá Lợi, một số chư vị Tổ sư, các bậc long tượng trong chốn nhà thiền tiêu biểu như Đức Lục Tổ Huệ Năng (638-713), ngài Hám Sơn – Đức Thanh (1546-1623) có toàn thân Xá Lợi. Pháp sư Thích Khoan Năng, trụ trì am Tây Sơn Tiển Trạch, huyện Quế Bình, tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc viên tịch tối 29/9/1989 (thọ 93 tuổi), sau khi hoả táng được hơn 1.000 viên Xá Lợi màu xanh ngọc, đây là nữ pháp sư đầu tiên sau khi hoả táng có Xá Lợi. Sau đó còn có hai Ni Sư là Thông Hiền, Phó Chủ tịch hội Phật giáo Quảng Tây (hoả táng di hài thu được hơn 11.000 viên xá lợi năm màu) và Ni Sư Hựu Quỳnh, tỉnh Quảng Đông (sau khi hoả táng phát hiện những viên xá lợi to bằng hạt đậu xanh có màu ngọc nhạt, lấp lánh).
– Ngôi chùa Wat Kunaram nằm ở phía Nam của tỉnh Koh Samui nổi tiếng khắp Thái Lan vì đây là nơi gìn giữ xác ướp của vị thiền sư Luang Pho Daeng (hay Loung Por Daeng). Lúc sinh thời, Luang Pho Daeng từng có một cuộc sống trần tục với vợ và những đứa con của mình. Nhưng khi được 50 tuổi, ông đã quyết định dành phần còn lại của đời mình để tu hành. Sau khi thọ Tỳ kheo giới vào năm 1944, Luang Pho Daeng trở thành sư trụ trì của chùa Wat Kunaram, ông nổi tiếng với khả năng thiền định của mình và được rất nhiều đệ tử đi theo. Khi đến tuổi 79, vị thiền sư biết rằng mình sẽ không còn tại thế được bao lâu nữa, ông đã quyết định ngồi thiền định cho đến khi viên tịch vào năm 1973, trong tư thế lưng thẳng, hai chân xếp lại và hai tay vẫn còn bắt ấn (trích Báo mới – Kiến thức net.vn – Văn Hóa, Du Lịch)
– Lạt-ma Dashi-Dorzho Itigelov, Khambo Lama đời thứ 12 là nhân vật thật sự rất nổi tiếng trong lịch sử Nga. Ngài học ở Anninsky Datsan (một Đại học Phật giáo ở Buryatia mà ngày nay chỉ còn là phế tích), đã có bằng y học và bằng triết học về Tính Không. Ngài đã viết một bộ bách khoa về dược lý. Năm 1911, Lạt ma Dashi Dorzho Itigelov được suy cử lên ngôi vị Hambo Lama Thượng thủ Giáo hội Phật giáo Nga. Trong giai đoạn từ năm 1913 đến năm 1917, ngài tham gia các hoạt động xã hội của Nga hoàng (Tsar), được mời tham dự lễ kỷ niệm 300 năm trị vì của Vương triều Romanov, và đã khai sơn ngôi chùa đầu tiên ở St. Petersburg. Ngày 19/3/1917, Nga hoàng Nikolai Đệ nhị đã tặng ngài giải thưởng St. Stanislav. Trong thời kỳ Đệ nhất Thế chiến, đức Thượng thủ Dashi Dorzho Itigelov đã sáng lập Hội Huynh đệ Buryat (Buryat brothers) và là linh hồn của tổ chức này. Ngài ủng hộ quân đội tiền tài, lương thực, quân phục, và thuốc thang. Ngài cũng xây dựng một loạt bệnh viện để các Lạt-ma bác sĩ cứu chữa các quân nhân bị thương. Do những đóng góp này, Ngài được tặng giải thưởng St. Anna và các giải thưởng khác. Năm 1927, đức Thượng thủ Itigelov được 75 tuổi, Ngài cho biết đang chuẩn bị viên tịch và mời các Lạt ma khởi sự thiền định. Các Lạt ma không muốn thực hiện việc thiền định này vì đức Thượng thủ Itigelov vẫn còn đang khỏe, nhưng đức Thượng thủ Itigelov đã bắt đầu thiền định nên các Lạt ma đã cùng tham gia với Ngài, chẳng bao lâu sau thì Ngài viên tịch. Toàn thân Xá Lợi của Ngài đến nay vẫn còn giữ nguyên vẹn tại tu viện Ivolginsky Datsan. (trích Cao Tăng Phật Giáo Nga, Moscow – Thích Minh Trí tổng hợp theo bumninorn.ru và sacred-destinations)
Xá Lợi toàn thân bên trong pho tượng Phật
Theo kinh Dục Tượng Công Đức thì Xá Lợi co nhiều thành phần, nhưng trong đó không hề nói đến xác ướp, do thời điểm Phật thuyết pháp nầy chưa có việc ướp xác. Ta có thể nhận định, xác ướp được thực hiện vào các thế kỷ sau công nguyên, như xác ướp của Thiền sư Vũ Khắc Minh, Vũ KhắcTrường của Phật giáo Việt Nam là những xác ướp duy nhứt, do các vị tu chứng đạo, xác thân còn tồn tại sau khi thị tịch, sau đó được các nhà khoa học tiếp tục ướp xác, giữ gìn cho tồn tại lâu bền.
Người Phật tử Âu Châu và giới truyền thông khoa học tin rằng theo một số truyền thống Phật giáo, các cơ quan nội tạng của bất cứ thiền sư nào cũng có thể tồn tại một cách tương đối, đôi khi có sự phân hủy nhưng ngoại hình vẫn nguyên vẹn so với sự phân hủy cơ thể của những người bình thường, vì các bậc Thánh tăng là những bậc tu hành chứng đạo, vượt qua tầm kiểm chứng của khoa học, các vị đã đạt được một cảnh giới cao hơn mức bình thường. Các xác ướp này không còn là xác ướp bình thường mà là sức mạnh của năng lượng do các vị thiền sư đạt đến quá trình tu chứng rồi tồn tại theo thời gian.
Xác ướp mà Sư giới thiệu hiện đang ở Luxembourg. Vào cuối năm 2014, các nhà nghiên cứu Hà Lan đã chụp Computerized Tomography (CT) và nội soi bức tượng Phật bao bọc xác ướp Thiền sư LiuQuan (một nhân vật nổi tiếng trong lịch sử phát triển Phật giáo Trung Quốc trước công nguyên), kết quả cho thấy tượng có niên đại vào thế kỷ thứ XII. Tượng đã được trưng bày ở Bảo tàng Quốc gia Lịch sử Tự nhiên tại Budapest – Hungary đến tháng 5/2015, sau đó được chuyển đến một bảo tàng tại Luxembourg làm tư liệu quý báu cho muôn đời. Đây là xác ướp có niên đại 1.000 năm của một vị cao tăng, chúng ta có thể nhận định đây là Xá Lợi toàn thân, chân thân thiền sư.
CHƯƠNG THỨ HAI
XÁ LỢI PHẬT
V. Chư kinh nói đến các loại Xá Lợi
Căn cứ vào kinh Đại Bát Niết Bàn và kinh Đại Chánh Tạng 16, trang 354, quyển thượng, thì Xá Lợi là phần tro cốt của Phật và các vị Cao Tăng, theo kinh Phật dạy thì chúng ta có thể khẳng định chỉ có Đức Phật Bổn sư Thích Ca, các bậc thánh tăng đệ tử chính thức của Phật, các bậc cao tăng đắc đạo sau khi tịch đem trà tỳ thiêu hóa, những hiện thể tro tàng tồn tại được gọi là Xá Lợi.
Trong Trường Bộ Kinh bằng tiếng Pali thì sau khi thân thể (Sarira) liên kết hoàn chỉnh được hỏa thiêu thì biến thành bột như trân châu, vàng ròng mài nhuyễn. Y theo đó, ta biết được Sarira chỉ cho “tử thi”, Dhatuyo chỉ cho “di cốt” sau khi trà tỳ, loại trước gọi là “Toàn thân Xá Lợi”, loại sau gọi là “Toái thân Xá Lợi”.
Kinh Du Hành, trong Trường A Hàm 4, phẩm Thường Vô Thường, kinh Bồ Tát Xử Thai 3, phẩm Đề Bà Đạt Đa trong Kinh Diệu Pháp Liên Hoa cũng có thuyết Toàn thân Xá Lợi và Toái thân Xá Lợi. An trí toàn bộ di cốt vào một ngôi Tháp gọi là Toàn thân Xá Lợi, còn chia di cốt ra an trí ở nhiều nơi gọi là Toái thân Xá Lợi. Về thuyết Toàn thân Xá Lợi và Toái thân Xá Lợi có thể bắt nguồn từ hai pháp thổ táng và hỏa táng được thực hành từ thời kỳ Lê Câu Phệ Đà ở Ấn Độ ngày xưa, gọi thi thể được thổ táng là Toàn thân Xá Lợi và di cốt sau khi hỏa táng là Toái thân Xá Lợi. (Từ điển Phật học Huệ Quang, HT Thích Minh Cảnh, tập VII, trang 6153)
Việc phân chia Xá Lợi Phật, trong Kinh Đại Bát Niết Bàn nói: sau lễ trà tỳ, Xá Lợi của Đức Phật được chia làm tám phần và phân chia cho đại diện của tám nước đem về thờ tại quốc gia họ. Tám vương quốc đó là:
· Vương quốc Magadha,
· Vương quốc Licchavi ở Vesàli,
· Vương quốc dòng họ Sakya ở Kapillavathu
· Vương quốc người Buli ở Allakappa,
· Vương quốc người Koli ở Ràmagàma,
· Vương quốc người Mallà ở Pàvà và người Ba La môn ở Vethadipa,
· Vương quốc Kusinàrà,
· Vương quốc Pipphalivana
Nhưng hơn 200 năm sau đó (năm 324 trước công nguyên), khi hoàng đế A Dục thống nhất toàn thể lãnh thổ xứ Ấn và trở thành một vị vua Phật tử hộ đạo, vua A Dục đã khai quật gom tất cả Xá Lợi ở tám nơi và chia thành 84.000 phần đựng trong 84.000 tháp báu nhỏ ban bố khắp cả đất nước Ấn Độ thống nhất để thờ phượng.
Theo Pháp Uyển Châu Lâm quyển 4, Xá Lợi được chia làm ba loại:
· Xá Lợi xương (màu trắng),
· Xá Lợi tóc (màu đen)
· Xá Lợi thịt (màu đỏ).
(trích bài Xá Lợi của Đức Phật – HT Thích Phước Sơn – PL 2546)
Ứng hóa thân Phật
Phật có tam thân, một là pháp thân, hai là báo thân, ba là ứng hóa sanh thân. Ứng hóa thân là thân thị hiện vào cuộc đời độ sanh, có mang thân tứ đại, sau khi nhập diệt thiêu hóa có Xá Lợi, nên gọi Xá Lợi Phật, Xá Lợi Phật cũng là ứng thân Phật Theo Từ điển Phật học của Cụ Đoàn Trung Còn, trang 1.476, nói về Xá Lợi như sau: Xá Lợi là tro tàn, thân cốt Phật và các vị thánh tăng “bạch nghiệp”, những bậc chân tu đã quá vãng. Hồi Đức Phật Thích Ca 84 tuổi, Ngài thị tịch gần thành Câu Thi Na, chư đệ tử vừa xúc động vừa đem kim thân Ngài lên giàn hỏa mà trà tỳ theo truyền thống của ba đời chư Phật, tro tàn của Ngài thành ra từng viên đẹp đẽ và chiếu sáng như ngọc, nên gọi là Xá Lợi.
Có hai loại Xá Lợi: Một là “toàn thân Xá Lợi”: như Đức Phật Đa Bảo đã tịch, nhưng Xá Lợi toàn thân thể của Ngài vẫn ngồi kiết già trong Bảo tháp. Trong các đời sau, hể có vị Phật nào giảng kinh Pháp Hoa thì toàn thân Xá Lợi ấy xuất hiện mà nghe kinh và hộ trì chánh pháp. Hai là “toái thân Xá Lợi”: do người tu tụng kinh niệm Phật, tụng chú lực của Phật có công đức, nên Xá Lợi mỗi ngày thêm nhiều (phát sanh) như Xá Lợi Phật Thích Ca thờ trong các chùa tháp, thánh điện trên thế giới.
Xá Lợi có hai đẳng bậc đặc biệt trong quá trình Phật thị hiện độ sanh: Một là Sanh thân Xá Lợi: tức là “toàn thân Xá Lợi” và “toái thân Xá Lợi”. Chính Phật dùng cái sanh thân mà tu hành giới định tuệ thành Phật, rồi tịch diệt để lại Xá Lợi. Chư thiên và loài người, những ai cúng dường Xá Lợi ấy sẽ được phước đức rất lớn. Hai là Pháp thân Xá Lợi, tức là các kinh điển đại thừa và tiểu thừa, giúp cho chúng sanh tu hành giải thoát khổ đau, ra khỏi những phiền não của kiếp trầm luân sanh tử.
Pháp thân Xá Lợi (Kinh, Luật, Luận)
Theo kinh Dục Tượng Công Đức thì Xá Lợi được chia thành hai loại là Sanh thân Xá Lợi và Pháp thân Xá Lợi.
Sanh thân Xá Lợi còn gọi là Thân cốt Xá Lợi, tức là di cốt của Phật như đã nói ở chương I.
Pháp thân Xá Lợi còn gọi là Pháp tụng Xá Lợi, tức là Giáo pháp và Giới luật của Phật còn lưu truyền lại. Nay xin giới thiệu một số kinh bộ tiêu biểu thuộc diện quý hiếm của người xưa để lại và được liệt kê vào danh sách Xá Lợi Kinh Luật Luận trong Liên tông Tịnh độ Non bồng cho người sau được biết mà tôn thờ.
Tại Thành phố Qui Nhơn tỉnh Bình Định, là quê hương Phật Pháp những thời xa xưa, Tổ sư Nguyên Thiều (1648-1728) truyền đạo từ nữa cuối thế kỷ thứ XVII, năm 1677 từ Trung Hoa vào Việt Nam xây dựng chùa Di Đà Thập Tháp, Bình Định. Đến năm 1689, Tổ sư được chúa Nguyễn Phúc Trăn sắc chỉ xây dựng chùa Quốc Ân và tháp Phổ Đồng tại Thuận Hóa. Năm 1692, chúa Nguyễn Phúc Chu lên thay cha, sắc phong Ngài làm Trụ trì chùa Hà Trung, sau đó vào Nam, đến ấp Bình Thảo, xã Tân Bình, huyện Vĩnh Cữu, Đồng Nai khai mở nền Phật pháp với tông chỉ “Thiền Tịnh song tu” và xây dựng ngôi Tổ đình Quốc Ân Kim Cang. Hôm nay rất thịnh hành và còn lưu truyền bài pháp “Tổ sư Huấn Hối Yếu Tắc”, gồm có 10 bài, mỗi bài 4 câu kệ, nội dung giáo hóa chư Tăng Ni niệm Phật, giữ giới, thanh bần lạc đạo, xứng đáng là Thích tử chốn thiền môn trong thời hội nhập (Ban Tăng sự GHPGVN tỉnh Đồng Nai 2017 – HT Thích Giác Quang)
Tổ đình Linh Sơn, núi Bồng Lai, huyện Tân Thành, Bà Rịa Vũng Tàu, nơi Đức Tôn sư Thiện Phước – Nhựt Ý, Tông Trưởng Liên tông Tịnh độ Non bồng có điêu khắc Long vị thờ Tổ sư Minh Đăng Quang đã vắng bóng năm 1955, Long vị cao 1,6 mét tôn thờ tại Tồ đường. Riêng tại Chánh điện Tổ đình có nhiều tủ thờ Pháp bảo, trong đó có 250 bộ kinh Diệu Pháp Liên Hoa bản song ngữ của Hòa Thượng Thích Trí Tịnh phiên dịch. Vào lúc 10 giờ, ngày 30 tháng 7 năm Giáp Thìn (1964), pháo đài bay F5 dội bom Tổ đình, tất cả tượng Phật đồng, cement, pha lê… đều bị thiêu hủy, riêng Long vị Tổ sư Minh Đăng Quang, 250 bộ kinh Diệu Pháp Liên Hoa không bị cháy, dù một số quyển kinh bị mảnh bom ghim vào bên trong nhưng chữ kinh vẫn còn đọc được. (HT Thích Giác Quang – Tổ đình Linh Sơn, núi Bồng Lai, Bà Rịa Vũng Tàu)
Tại Quan Âm tu viện có thờ kinh Đại Bát Niết Bàn trọn bộ, do ngài Tam tạng Pháp sư Đàm Vô Sấm, người xứ Thiên Trúc phiên dịch từ tiếng Phạn ra tiếng Hán vào thới Bắc Lương bên Trung Hoa, bản Việt dịch năm 1931 (thời điểm dịch kinh, Phật Giáo Việt Nam chưa có máy vi tính, cũng không có máy đánh chữ, nhà dịch giả phải viết tay trên tờ giấy ca-rô từ tờ nầy đến tờ khác, sau đó giao cho nhà in ấn sắp xếp), bộ kinh kế tiếp là kinh Diệu Pháp Liên Hoa dịch năm 1937, kế đến là kinh Địa Tạng Bồ Tát Bổn Nguyện, ba bộ kinh nầy do cụ Đoàn Trung Còn phiên dịch, riêng bộ kinh Đại Niết Bàn có Cư sĩ Nguyễn Minh Tiến kết hợp phiên dịch. Ngoài ra còn có Tam tạng Thánh điển tôn thờ tại Tịnh thất Bảo Tạng; bài kinh Thập nhị nguyện của Bồ Tát Quan Âm, sách dày 4,5 cm, gồm 14 trang, dài 8 cm, rộng 6 cm, bộ sách quý Trúc Song Tùy Bút, tác giả Châu Hoằng Đại sư, dịch giả Thích Viên Thành, NXB Tôn giáo ấn hành năm Phật lịch 2545, hiện đang trưng bày tại Nhà truyền thống Quan Âm tu viện (tư liệu HT Thích Giác Quang – Quan Âm tu viện)
Chùa Phật Quang, thành phố Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận (thành lập từ năm 1734, đời vua Lê Thuần Tông (1699-1735), chúa Nguyễn là Nguyễn Phúc Trú) do Hòa Thượng Thích Huệ Tánh làm Trụ trì từ năm 1987, chùa đang tôn thờ bộ kinh Diệu Pháp Liên Hoa điêu khắc trên 118 tấm gổ thị (khắc ngược) do Thiền sư Minh Dung chủ trì, có sự hổ trợ của Thầy Thiện Pháp cùng với 52 Phật tử thực hiện từ năm 1704 đến 1732, đúng 28 năm mới hoàn thành, bộ kinh là một di sản văn hóa Phật giáo đặc sắc. (thông tin từ HT Thích Huệ Tánh khi viếng thăm Quan Âm tu viện vào ngày 30 tháng 7 năm Ất Dậu, 2005)
Ngoài ra còn có bản kinh Kim Cang (hay còn gọi là kinh Kim Cương) gồm 7.000 chữ, có lời chú sớ của Vua Quang Toản – Cảnh Thịnh. Bản kinh được thêu trên lụa gấm và lụa đào, dài 2,47 mét, rộng 23,4 cm, hiện được lưu giữ tại chùa Trúc Lâm, Huế. (kinh Kim Cang, dòng lịch sử – thời điểm và văn bản – Thích Thái Hòa)
Do hạnh nguyện mà thị hiện có Xá Lợi
Tât cả mọi việc Phật sự của Phật, đệ tử Phật là do hạnh nguyện mà thị hiện, nên dù cho thị hiện thân ứng hóa, thân ngũ trược, báo thân hay pháp thân cũng đều thị hiện thân hỏa thiêu có Xá Lợi. Có người nói thân Như Lai là thân ứng hóa làm sao có Xá Lợi như các Đức Phật trong mười phương? Kinh Đại Bát Niết Bàn nói: “Nầy thiện nam tử, có người ỷ dòng họ mà sanh kiêu mạn như vậy, nên Đức Như Lai giáng sanh trong dòng họ cao sang, có sanh ra, lớn lên, có già rồi có chết mà chẳng hóa sanh, vì hóa sanh thì không để lại được thân Xá Lợi cho chúng sanh phượng thờ. Nầy thiện nam tử, Đức Như Lai có cha mẹ thật, cha là Vua Tịnh Phạn, mẹ là Hoàng hậu Ma Da mà còn có chúng sanh nói rằng Như Lai là người huyễn hóa, như thế thời đâu nên hóa sanh. Nầy thiện nam tử, nếu Như Lai hóa sanh, thời làm thế nào có thân thể nát ra thành Xá Lợi. Đức Như Lai vì muốn cho chúng sanh tăng trưởng phước đức nên nát rã thân thể mình thành Xá Lợi để cho chúng sanh cúng dường. Do đây nên Đức Như Lai chẳng hóa sanh”. (Kinh Đại Bát Niết bàn – phẩm Sư Tử Hông Bồ tát, trang 419, HT Thích Trí Tịnh phiên dịch, Quan Âm tu viện ấn tống phát hành)
VI. Cúng dường Xá Lợi Phật
Phật giáo Việt Nam ngày càng có nhiều Phật tử hướng vê tôn thờ, cúng dường Xá Lợi, nguyên nhân là do:
– Chúng sanh trong thế giới Ta Bà có nhân duyên với Đức Phật và một lòng khát ngưỡng ai cầu Phật Pháp.
– Theo môi trường tín ngưỡng Phật Pháp nơi xứ sở Phật thị hiện, nơi đó con người mang thân tứ đại sanh diệt, có tín tâm, có nghi ngờ, có khổ đau, có vui buồn, có hạnh phúc, có nghèo nàn… thuận lợi cho chúng sanh nơi ấy khởi niềm tin tưởng mà hướng về giáo pháp Đức Phật.
– Giới pháp của ba đời chư Phật sẽ được truyền trao cho chúng sanh và chúng sanh đều phát tâm thọ học.
– Khi cung nghinh tôn thờ Xá Lợi, các gia đình Phật tử gặp nhiều thuận lợi, ngày càng sung túc, phát triển, ăn nên làm ra, thân tâm an lạc, được từ lực Phật gia hộ, tinh tấn tu hành, trường chay niệm Phật.
Theo tư liệu lễ hội rước Xá Lợi “Răng Phật” ở Sri Lanka thì Xá Lợi Phật được chia thành 8 phần, được cất giữ ở tám nơi khác nhau: một là Cung Trời Đạo Lợi – Hai là Sri Lanka (xá lợi Răng) – Ba là xứ Ga Đà Ra – Bốn là Thủy cung – Năm là vua Trời Phạm Thiên – Xương Đầu Xá Lợi – Hai xương cổ và 4 chiếc răng Xá Lợi., trong đó có một chiếc đem cúng dường tại Vương quốc Sri Lanka,
Nói đến đây, hàng Phật tử chúng ta cũng nên biết tại Sri Lanka có bốn phần linh khí của Phật được gọi là quốc bảo:
1/. Xá Lợi Răng Phật: được thờ tại đền Kandy nằm trong khuôn viên của hoàng cung cũ. Chưa cần bàn đến chuyện ngôi đền được Unesco công nhận là di sản văn hóa thế giới này được bảo tồn tốt như thế nào, riêng khung cảnh tuyệt đẹp với thảm cỏ và cây cối xanh mát soi bóng bên mặt hồ cũng đủ thấy sự tuyệt vời ở nơi đây.
2/. Cây Bồ đề hơn 2.500 năm: Sau khi Phật nhập diệt, Hoàng đế A Dục đã hết lòng bày tỏ tâm cung kính của mình và lòng tôn trọng bảo vệ cây bồ đề tại Bồ đề Đạo Tràng. Vị Hoàng đế Phật tử này đã sai con gái mình là công chúa mà sau này trở thành Tỳ kheo ni Sanghamitta chiết một nhánh phía nam của cây bồ đề mang qua Sri Lanka trồng tại thành phố cổ Anuradhapura suốt trong thời vua Devanampiyatissa trị vì. Nhánh cây bồ đề này vẫn còn xanh tốt cho đến ngày nay và trở thành một rừng Bồ Đề vươn xa hàng mấy chục kilômét. Trong khi cây bồ đề gốc tại Bồ đề Đạo Tràng đã bị hủy nhiều lần bởi nhiều thời đại sau đó. Vì vậy, cây bồ đề được tuyên bố trong lịch sử cây cổ nhất trên thế giới là cây được trồng tại thành phố Anuradhapura này.
3/. Đền Thuparama: là một trong những ngôi đền cổ nhất của Phật giáo tại Sri Lanka. Đền được xây dựng trong thành phố cổ Anuradhapura vào thế kỷ thứ III trước công nguyên dưới triều đại vua Devanmpiyatissa. Ngôi đền này vẫn còn lưu giữ một mảnh xương vai phải của Đức Phật.
4/. Đại Bảo Tháp Ruwanweliseya, được xem là công trình kiến trúc Phật giáo độc đáo và linh thiêng nhất trên toàn thế giới. Bảo tháp được xây dựng dưới triều đại của vua Dutugemunu vào năm 140 TCN. Đại bảo tháp Ruwanweliseya là nơi lưu giữ hài cốt của các vị cao tăng đắc đạo ở Sri Lanka. Công trình này kết hợp độc đáo kiến trúc mang triết lý Phật giáo vì nhìn bề ngoài bảo tháp trông giống như hình bọt nước nổi lên, tượng trưng cho cuộc sống mong manh và vô thường của con người. Mái vòm đồ sộ tượng trưng cho đạo pháp vô biên và bốn mặt trên đỉnh tháp tượng trưng cho Tứ diệu đế, bốn chân lý cao cả trong Phật pháp và tám vòng tròn đồng tâm tượng trưng cho Bát chính đạo, tám con đường thoát khổ và giúp con người giác ngộ.
Trong bốn quốc bảo trên, quốc bảo Xá Lợi Răng Phật được Chính phủ cho phép mỗi năm tổ chức lễ rước từ ngày mùng 01 đến ngày 12 tháng 4, là ngày quốc lễ Esala Pehera cúng dường Xá Lợi Răng Phật (trích Vườn Hoa Phật Giáo – chuyên trang thông tin về Đạo Phật)
Sư Anando cúng dường Xá Lợi
Năm 1969, Sư ANando (thuộc Giáo Hội Phật Giáo Nguyên Thủy Việt Nam; là Bạn thân của Hòa Thượng Thích Giác Quang) về cầu pháp tu hành với Đức Tôn sư Thiện Phước – Nhựt Ý, sau đó Sư đi du học ở Sri Lanka có thỉnh hai viên ngọc Xá Lợi của Đức Phật, khi học xong Sư đem về cúng dường cho Đức Tôn Sư và Ni Trường Thích nữ Huệ Giác. Ngọc Xá Lợi nầy màu vàng ánh, nhỏ như hạt cải. Tôi (Thích Giác Quang) có nhơn duyên được giữ gìn ngọc Xá Lợi từ năm 1969 đến năm 1986, mỗi lần đến đại lễ Phật đản, Tôi xin phép Thầy Tổ được đem ra chiêm ngưỡng đảnh lễ Xá Lợi. Hai viên ngọc Xá Lợi nầy khi thả vào nước mưa (hứng giữa trời) thì nổi trên mặt nước và lúc nào cũng lung linh theo sự thuyên động của nước trong bát. Đấy là lần đầu tiên Tôi được tôn thờ, giữ gìn, đảnh lễ Xá Lợi Đức Phật, ngọc Xá Lợi đó hiện nay đang được tôn thờ tại tịnh thất Bảo Tạng – Quan Âm tu viện.
Sự tín tâm của Phật tử Bình Dương và TP.Hồ Chí Minh
Các Tháp Xá Lợi đó hôm nay được tôn thờ tại chánh điện Phân hiệu Ni, thật trang nghiêm thanh khiết như thời vàng son Đức Phật sanh tiền. Từ năm 2005 đến nay, rất nhiều đoàn cúng đường Xá Lợi về Quan Âm tu viện, như Đoàn Thượng Tọa Thích Thiện Hỷ – Trụ trì Nhứt Nguyên bửu tự; Thượng Tọa Thích Minh Luận – Trụ trì chùa Linh Quang, Bàu Sen, Long Điền; Đoàn Sư cô Bửu Liên – Tp.Hồ Chí Minh; Đoàn Cư sĩ Tâm Tịnh Nguyễn Thị Ngọc Sương, Đoàn Cư sĩ Nguyễn Thị Ngọc Hường, pháp danh Tâm Huệ, Đoàn cô Lê Tú Lan, pháp danh Ngọc Hoa, Cty Vũ Kiều (Bình Dương), Đoàn Cô Đang và gia đình, Đoàn Cô Diệu Thanh – Thiện Hạnh (Tp.Hồ Chí Minh), Đoàn gia đình Phật tử Diệu Ngọc (Cô Bảy Kim, huyện Dầu Tiếng)… các vị đã thỉnh Xá Lợi từ các nước Ấn Độ, Sri Lanka, Myamar, Thái Lan về cúng dường Quan Âm tu viện.
Thờ đất thiêng tại Quan Âm tu viện
Về đất thiêng, ngoài của Sư Anando cúng dường còn có đất thiêng của bốn nơi động tâm (nơi Phật giáng sanh, nơi Phật xuất gia, nơi Phật thành đạo, nơi Phật nhập niết bàn) do Ni Trưởng Thích nữ Huệ Giác trực tiếp thỉnh tại Ấn Độ đem về Việt Nam tôn thờ từ năm 2006 đến nay. Tại tịnh thất Bảo Tạng – Quan Âm tu viện còn có di cốt của Đức Pháp chủ Thích Khánh Anh – thượng thủ Giáo hội Tăng Già Nam Việt; tóc của Đức Sư Ông Thích Bửu Đức; răng, tóc, móng của Đức Tôn sư Thiện Phước – Nhựt Ý. (theo tư liệu HT Thích Giác Quang – Quan Âm tu viện ngày 20/8/2017)
Xây điện thờ Xá Lợi
Theo thông tin từ Sư cô Diệu Minh thì Phật tử Thanh Trúc sẽ phát tâm xây dựng Trung Tâm phượng thờ Xá Lợi trên phần đất của gia đình tại ngã ba Dầu Giây, nơi đây sẽ tôn trí thờ Xá Lợi răng, ngọc Xá Lợi Đức Phật, Xá Lợi các vị thánh tăng, các vị cao tăng đã được khai quật tại Ấn Độ.
VII. Nhơn duyên được cúng dường Xá Lợi Phật
Tôi có nhơn duyên được các đoàn chư Tăng Ni, Phật tử trong và ngoài nước cúng dường Xá Lợi Phật, Xá Lợi chư vị Cao tăng, chư Sơn Thiền đức, trong đó có các đoàn của Thượng Tọa Thích Thiện Linh, Vườn Bát Đức, núi Dinh, Đạo tràng Tây phương Bồng Đão và đệ tử cúng dường Xá Lợi chư vị Cao tăng đệ tử Đức Phật, phái đoàn Sư cô Thích nữ Bửu Liên, tiệm cơm chay Hòa Bình, Tp.Hồ Chí Minh cúng dường gần 150 tháp Xá Lợi Phật, trong đó Sư cô hiến tặng cho tôi 5 tháp Xá Lợi tôn thờ tại liêu phòng để làm nơi thanh tịnh niệm Phật, tụng chú.
Ngày 19 tháng 6 năm Nhâm Thìn (2012), Sư cô Thích nữ Diệu Minh (trụ trì tịnh thất Bửu Minh) hướng dẫn Cô Thanh Trúc (thuộc Phật giáo Nam tông), Nữ cư sĩ Tâm Huệ, cô Ngọc Hoa (Phật giáo Non Bồng) và quý Phật tử Tp.Hồ Chí Minh, Bình Dương cúng dường Xá Lợi Phật tại Quan Âm tu viện; sau khi an vị xong, cô Thanh Trúc có dành phần hiến tặng cúng dường cho tôi 10 tháp Xá Lợi Phật để tôn thờ.
Ngày 25 tháng 6, Sư cô Bửu Minh cúng dường 50 tháp Xá Lợi Phật cho tôi để tôn thờ và tặng cho Phật tử hữu duyên chiêm ngưỡng Xá Lợi Phật.
Ngày 19 tháng 9 năm Bính Thân (2016), Phật tử Diệu Ngọc – Nguyễn Thị Kim, huyện Dầu Tiếng, phát tâm cúng dường HT Thích Giác Quang bình đựng Xá Lợi Phật loại lớn để đựng Xá Lợi Phật và nhiều Xá Lợi cao tăng để làm phương tiện tôn thờ.
Ngày 25 tháng 8 năm Bính Thân (2017), Sư cô Thích nữ Bửu Minh – Trụ trì Tịnh thất Bửu Minh, Bình Phước, Bình Dương, hướng dẫn các gia đình Phật tử Diệu Ngọc (Dầu Tiếng), gia đình Phật tử Diệu Phi, gia đình Phật tử Diệu Thanh, gia đình Phật tử Thanh Trúc (Tp.Hồ Chí Minh) cúng dường ngọc Xá Lợi Phật: 01 bộ Xá Lợi hình tượng Phật (đá cẩm thạch), 01 bộ Xá Lợi hoa sen, tóc Phật, 01 cặp voi (gốm), mão bằng chất liệu pha lê xanh làm pháp khí ngài Hộ Pháp… dâng cúng dường HT Thích Giác Quang để tôn vinh Hòa Thượng đã phát tâm cống hiến trọn đời mình cho Phật pháp và môn phong Liên Tông Tịnh Độ Non Bồng. Đây là việc làm đại công đức đối với Phật pháp, góp phần gánh vác Phật pháp, cùng nhau chia sẻ xum lo Phật pháp chung trong Liên tông Tịnh độ Non bồng.
Cung nghinh Xá Lợi
Ngày 19 tháng 6 năm 2006, lễ vía Đưc Bồ Tát Quan Âm thành đạo, vào lúc 5 giớ sáng, Hòa Thượng Thích Giác Quang được thông tin hôm nay có lễ rước Xá Lời từ Tp.Hồ Chí Minh về tại Quan Âm tu viện, trưởng đoàn là Cô Thanh Trúc. Hòa Thượng liền mời Sư Thiện Thanh và nhờ Sư điều hành việc chuẩn bị hương, đăng, hoa quả, thiết lập bàn hương án ngay giữa đường cách phòng Hòa Thượng Thích Giác Quang 10 mét, có sắm cả khay lễ, trong đó có bát xông trầm hương, hương trầm tỏa quyện cả bầu không gian trong lành của buổi bình minh, bên kia chân trời vầng hồng đang ló dạng, đem lại một sức sống mãnh liệt trong mỗi tâm hồn của Tăng Ni, Phật tử sắp cung nghinh Xá Lợi Đức Phật.
5 giờ 45 phút, đoàn xe đến đọan đường gần núi Châu Thới, chỉ còn 2 km nữa là tới địa điểm cung nghinh Xá Lợi, 300 chư Tăng Ni, Phật tử bước vào hàng ngũ, đứng trang nghiêm, tất cả đều chắp tay thành kính. Khi xe vừa đến, Hòa Thượng Thích Giác Quang chào quý vị Trưởng đoàn và quý vị nam nữ Phật tử, những người tín tâm và nhiệt huyết đã phát tâm cúng dường Xá Lợi Phật, đưa về tôn thờ tại Quan Âm tu viện. Đoàn do Sư cô Thích nữ Diệu Minh, Trụ trì tịnh thất Bửu Minh cố vấn hướng dẫn; người phát tâm cúng Xá Lợi đầu tiên về tại Quan Âm tu viện là Cô Thanh Trúc, một đệ tử của Phật giáo Nam tông. Quý Sư bất ngờ vì Xá Lợi rất nhiều, số lượng lên đến hàng trăm tháp nhỏ, mỗi tháp cao 10 cm, được đặt trong các tháp pha lê lớn, tôn trí trên khay rất trang trọng… Tôi là người đầu tiên bưng một khay Xá Lợi, đi trước tôi là quý Sư Thiện Thanh đánh chuông, tiếp đến là Thượng Tọa Thích Vạn Hùng bưng khay lễ… từng bước chân chậm rãi đi thành hàng theo thứ tự, quý Thượng Tọa, Ni Sư, chư Tăng, Ni Quan Âm tu viện, Sư cô Diệu Minh, Cô Thanh Trúc và gia đình, Cư sĩ Thiện Lộc cùng quý nam nữ Phật tử tháp tùng theo đoàn… tất cả đều bước đi thật chậm trên lộ trình 200 mét đến nơi điện thờ Đức Tôn Sư, cũng là nơi tôn trí Xá Lợi để an vị. Đường đi được trải bằng thảm vải vàng thật trang nghiêm và trân trọng vô cùng, hòa với tiếng niệm “Nam mô Đại Hạnh Phổ Hiền Vương Bồ Tát Ma ha tát” là những đóa hoa tươi tung rãi trên suốt quãng đường, những cánh sen hồng, sen trắng, hoa hồng, hoa hồng trắng, hoa lài, hoa giấy ngũ sắc… tung bay lung linh trong nắng sớm, hòa với những tâm hồn vô tư của chư Tăng Ni Quan Âm tu viện đang chắp tay đón mừng những tháp “Xá Lợi niềm tin” mang nhiều dấu ấn kỷ niệm từ ngàn xưa tại rừng Ta La song thọ, thành Câu Thi Na, nơi mà Đức Thế Tôn đã nhập diệt nhưng Ngài đã ban cho chúng nhân đệ tử một ân huệ hy hữu trên thế gian.
Đúng 7 giờ, lễ an vị Xá Lợi được cử hành, Hòa Thượng Thích Giác Quang cùng chư giáo phẩm Tăng Ni vân tập trước điện thờ Đức Tôn Sư, bắt đầu nghi thức cung nghinh Xá Lợi, an vị Xá Lợi, đảnh lễ Xá Lợi, Tôn thờ Xá Lợi… Nguyện đem công đức nầy cầu phước trí nhị nghiêm thân, thanh tịnh đại hải chúng, cầu nguyện chư Tăng Ni an lạc, tinh tấn tu hành, thế giới hòa bình, nhân dân an cư lạc nghiệp.
CHƯƠNG THỨ BA
XÁ LỢI NIỀM TIN
VIII. Xá Lợi niềm tin
Tín ngưỡng là niềm tin tôn giáo, nhất là niềm tin trong thế giới những người con Phật, rất xác đáng và nghiêm túc. Một đôi khi do môi trường khắc nghiệt, xa ánh sáng Phật pháp, xa thời Phật nhập diệt, nên sự tín ngưỡng bị lệch lạc, kéo theo sự mê tín, như tin Đức Phật là thần thánh, có quyền năng ban phước giáng họa, chứ không tin Phật là bậc giác ngộ, cầu tu giải thoát những khổ đau phiền não cho chính mình và tìm phương án giải thoát khổ đau cho mọi người. Sự tín ngưỡng bao giờ cũng là con đường đi đến chỗ siêu việt về tâm linh “tin Phật là có Phật”, làm việc gì tin vào “sự thành công thì đẫn đến thành công”. Mặc khác, có sự tín ngưỡng nặng về “hình thức”, lúc nào cũng chú trọng đến “sắc tướng”, không chú trọng đến tâm linh, không tư duy đến cái “không hình tướng”, không có chánh kiến thì không còn bảo đãm tính chân thật trong Phật pháp.
Như một khúc gỗ thô ban đầu, qua tay nghệ nhân điêu khắc trở thành tượng Đức Phật để thờ, chắc chắn lúc bấy giờ mọi người sẽ lạy tượng Phật mà trước kia đó chỉ là khúc gỗ. Đây chính là niềm tin tâm linh cụ thế nhất trong thế giới nhà Phật: lấy giả làm thật, lấy vọng làm chơn. Như vậy thì việc tin Xá Lợi thật hay giả cũng căn cứ vào tâm niệm, niềm tin của chúng ta. Như Phật tử làm rơi viên Xá Lợi vào trong cát, coi như bị mất Xá Lợi, khó mà tìm kiếm Xá Lợi lẫn trong cát, lúc bấy giờ tìm mãi không được, Phật tử liền suy nghĩ: “ta tin hột cát là Xá Lợi”, vừa tâm niệm như thế Phật tử liền “tìm được Xá Lợi”. Trường hợp nếu không có niềm tin thì không tìm được Xá Lợi.
Trong tông Tịnh Độ, ngài Long Thọ Bồ Tát, thế kỷ thứ III sau tây lịch có trứ tác bài kệ, xin trích một đoạn như sau:
“Nếu người trồng căn lành
Nghi thì hoa không nở
Người tín tâm thanh tịnh
Hoa nở liền thấy Phật”
Trong Duy Thức Học tam thập tụng, Phật dạy: “…Nhứt thiết duy tâm tạo…”, mỗi mỗi sự việc, sự vật gì đó đều do tâm mình suy nghĩ “thật thì nó thật”, suy nghĩ “không thật thí nó không thật”. Cho nên chúng ta tin Xá Lợi thật thì có thật, chúng ta xem đó là giả thì Xá Lợi giả.
Theo tư liệu “Xá Lợi thật của Phật và Xá Lợi niềm tin” của nhà khảo cổ học người Anh tên William Claxton Peppe thì vào năm 1898 đã phát hiện ra Xá Lợi Phật ở Ca tỳ La vệ (Kapilvastu) quê hương Đức Phật. Hiện nay những di cốt Xá Lợi Đức Phật được khai quật tại cố đô Ca tỳ La vệ thuộc dòng họ Sakya đang được tôn trí tại Viện bảo tàng New Delhi – Ấn Độ. Điểm thứ hai tại kinh đô Tỳ Xá Ly (Hoa Thị Thành) thuộc dòng họ Lichivas, sau khi khai quật được tôn trí tại Viện bảo tàng Patna. Điểm thứ ba tại Dharmarajika ở Sarnath, là một thành phố lớn do ông Jagat Singh làm Thị trưởng, ông là người theo đạo Bà la môn, không tin vào việc thờ Xá Lợi Đức Phật nên đã đem Xá Lợi Đức Phật thả xuống sông Hằng theo tập tục người Ấn. Còn lại gạch của tháp Xá Lợi đem xây nhà khu kiều bào mang tên ông (Jagat Singh), ôi thật đau xót! (trích Xá Lợi Phật và Xá Lợi niềm tin – Thư viện Hoa Sen). Việc làm của Thị trưởng Jagat Singh là người theo tín ngưởng của đạo Bà la môn, đã xúc phạm đến sự tín ngưỡng và lòng tự trọng của người Phật giáo, mặc dù vậy nhưng cũng không phá vỡ sự tín ngưỡng về Đức Phật, sự tín ngưỡng đó đã lan rộng khắp năm châu bốn bể cho đến ngày nay, mọi người tìm cách tạo nên sự tín ngưỡng “tôn thờ Xá Lợi bằng niềm tin tâm linh, tin có thì có, tin thật thì thật”.
Như vậy, Xá Lợi Đức Phật sau khi niết bàn được chia cho tám Vương quốc, theo năm tháng thăng trầm của Đạo Phật, nhằm để tránh sự dòm ngó của ngọai đạo, các phần Xá Lợi đã được triều đình Ca-tỳ-la-vệ, các cụ trưởng lão, những người con cháu Đức Phật chôn giấu kỹ lưỡng, sâu trong lòng đất, núi non hùng vĩ. Theo tư liệu của W.C.Peppe kiểm chứng lại thì Xá Lợi Phật vẫn còn nhiều trên quê hương Đức Phật, còn 5 nơi nữa trên một đất nước mênh mông, trong vùng núi rừng thiêng liêng và huyền bí, con người nơi đây thích cảnh sống vô vi, không thiết tìm cầu Xá Lợi Phật. Do vậy, các loại Xá Lợi truyền bá tại Tây Tạng, Bhutan, Sikkim, Miến Điện, Thái Lan, Lào, Campuchia… chỉ là “Xá Lợi niệm tin” vì chưa được giám định ADN, xác định gen di truyền, chưa kiểm dịch C14 để xác định niên đại… Chúng ta chưa biết thật giả ra sao vì không có cơ sở để xác định nhưng dù sao đó cũng là một phần quan trọng trong tín ngưỡng Phật giáo.
IX. Phật tử qua đời hỏa thiêu có Xá Lợi?
Có một điều mà từ bao năm qua người tu sĩ Phật giáo mãi suy nghĩ đó là việc nhận định về Xá Lợi Cư sĩ. Người Cư sĩ tu niệm Phật khi qua đời hỏa thiêu có Xá Lợi xưa nay là một hiện tượng không hiếm, điều nầy nên tán thán công đức tu hành của những Cư sĩ Phật tử.
Với danh từ Phật học, các Bạn được xưng danh là Cư sĩ Phật tử, cũng là con của Phật, nhưng thuộc vào hàng Cư sĩ, do gia duyên bận buộc nên mức độ tu chứng có chừng mực, vã lại trong quá trình tu hành cũng không ai nghĩ mình có Xá Lợi làm gì, cũng không Cư sĩ Phật tử nào xưng hô mình hỏa thiêu có Xá Lợi, tất cả những gì cao quý, được mọi người tôn vinh, kính trọng… chắc chắn Phật tử sẽ phát nguyện dành cho Đức Phật và Thầy Tổ (cao tăng) của mình. Dù người Phật tử qua đời thiêu hóa có Xá Lợi thật đi nữa thì cũng không thể gọi là thánh tăng hay cao tăng được.
Nếu người Phật tử tu hành chính chắn, có đạo hạnh thì khi thiêu hóa cũng có Xá Lợi như các bậc thánh tăng và nhà Phật vẫn trân quý và tôn thờ Xá Lợi đó theo giới hạnh Cư sĩ, các vị Cư sĩ đó là những người con Phật bảo hộ Phật Pháp, khiến cho chánh pháp tồn tại bền lâu trong đời. Tuy nhiên, đối với Phật tử lúc lâm chung, cần áp dụng những từ ngữ cho đúng, như: Phật tử qua đời, Phật tử quy Tây, Phật tử đi về… thì được; không nên nói Phật tử “thị tịch”, Phật tử “Niết bàn”, Phật tử “viên tịch”… Nhưng cũng có thể dùng từ “Xá Lợi” áp dụng cho Phật tử.
Chúng ta có thể tháo gở một phần để cho thấy từ ngữ “Xá Lợi” cũng áp dụng cho Phật tử khi lâm chung. Trên lộ trình tu chứng, căn cứ kinh Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật Đa, Đức Phật dạy ông Tu Bồ Đề: “Phàm sở hữu tướng giai thị hư vọng, nhược kiến chư tướng phi tường tức kiến Như Lai…”, nghĩa là: “Nầy Ông Tu Bồ Đề, trong thế gian tất cả các tướng đều là hư vọng, Ông nhìn thấy các tướng chẳng phải tướng, mới thấy được Phật”. Thật vậy, theo Phật giáo đại thừa thì các tướng nam, tướng nữ, tướng xuất gia, tường tại gia, tướng Phật, tướng chúng sanh… đều là giả tướng, phi tướng, tức là “không có tướng”, cũng là “không tướng”, tướng “không tướng” tức là tướng thanh tịnh. Người tu đắc đạo, đạt lý “không tướng” tức là đạt đến quá trình tu chứng “tự tánh không”, các tướng đều đồng đẳng, không cao thấp. Như vậy người con Phật xuất gia hay tại gia khi xả báo thân, hỏa thiêu có Xá Lợi thì Xá Lợi đó cũng đều là Xá Lợi được tôn thờ.
Nói vậy thôi, chứ chúng ta không nên bàn việc phượng thờ Xá Lợi lên thành cao trào, trên thế gian việc nào mà đã lên đến cao trào thì chắc chắn có lúc cũng phải bị tuột dốc thấp thỏm đến mức tồi tệ. Vì cao trào sẽ đưa đến chổ hình thức phức tạp, Xá Lợi do con người tạo có nhiều hơn Xá Lợi thật, Xá Lợi không còn chân thật, xứng đáng chổ thật tu thật chứng nữa. Vô tình chúng ta đưa Phật Pháp vào vùng trũng “hào hoa hư ngụy”, không còn niềm tin trong lòng người Phật tử chân chánh. Với người tu Phật, hạnh nguyện duy nhứt là cầu đạo giải thoát, cầu giải thoát thì không cần cầu cho có Xá Lợi, cũng không nên mong chờ khi chết hỏa thiêu có Xá Lợi, xem Xá Lợi như người làm công, một phương tiện đỡ nâng, lòe mắt thế gian trong thế giới huyễn ảo.
X. Công đức thờ cúng Xá Lợi
Phật giáo Việt Nam. nhất là các chùa Nam tông Phật giáo, một ít chùa Bắc tông, các nhà Sư, Phật tử Việt Nam tôn thờ cung nghinh Xá Lợi rất nhiều và rất tôn kính. Tuy nhiên cũng có những người thờ Xá Lợi mà không tròn tâm tròn ý, xao lãng việc Phật, xem Xá Lợi như món quà tinh thần, thì phải mất Xá Lợi thôi. Có những vị vì quá tín ngưỡng, để Xá Lợi trong ống vàng, ống bạc, ống mica… đeo Xá Lợi lên cổ, tin tưởng Xá Lợi sẽ gia hộ cho hết bệnh, tai qua nan khỏi, sanh mệnh an khang, Xá Lợi gia hộ cho khỏi bị sa đọa địa ngục… có người để Xá Lợi trong ví tiền cho có tiền nhiều, để Xá Lợi trong cặp học cho Phật hộ học giỏi… một thời gian sau do quên lãng nên đánh mất Xá Lợi, hoặc Xá Lợi nát vụn theo thời gian. Sự tín ngưỡng nầy có phước hữu lậu, không có công đức, không có trí tuệ, làm tăng trưởng nghiệp chướng thế gian, che án con đường đi đến Phật Pháp. Việc tín ngưỡng Xá Lợi dù là “Xá Lợi thật” hay “Xá Lợi niềm tin” vẫn được sự hộ trì của chư Phật, làm việc Phật sự nào cũng thành tựu tốt đẹp vì những người đó cũng là họ hàng của Phật từ trong vô lượng kiếp. Những gia đình Phật tử phát tâm thờ Xá Lợi, nơi đó phải phượng thờ ngôi Tam Bảo thật trang nghiêm và đơn giản, người thờ phải phát tâm ăn chay trường, tụng kinh niệm Phật ít nhất một thời vào buổi tối, tư cách tu hành được thầy Bổn sư và đồng đạo tín nhiệm.
Đức Phật là bậc chánh đẳng chánh giác, phước đức vô biên, trí tuệ vô cùng tận… Ngài lúc nào cũng được người thế gian tín ngưỡng tôn sùng, bái lạy, kính thờ đến độ in hình Phật vào bao nhang, dầu gió, thực phẩm… Đôi khi hình Phật bị bỏ rơi đâu đó trên đường, bị người thế gian giẫm đạp, trông thấy thật chạnh lòng. Nếu là người Phật tử có trách nhiệm, chúng ta nên nhặt đem về thiêu hóa trong chậu sạch thì mới có thể yên lòng. Cũng như nơi thờ Xá Lợi Đức Phật là phải thật tinh khiết, tôn trí Xá Lợi trong tháp báu, đặt lên bàn Phật cho trang nghiêm, kỹ lưỡng, kín đáo thì Xá Lợi mới còn tồn tại với Bạn. Không nên đem ra, đưa vào nhiều lần cho mọi người chiêm ngưỡng, làm “phai nhòa” hình ảnh Đức Thế Tôn.
Mỗi năm vào ngày đại lễ Phật đản, có những nơi Thầy Trụ trì đem Xá Lợi ra trước bàn thờ Đức Phật đản sinh để cho Phật tử đi kinh hành chiêm bái. Đến ngày cúng húy kỵ tổ sư khai sơn thì đem tro tàn của Thầy Tổ cho Phật tử tưởng niệm, làm như vậy cũng là đủ rồi. Không nên thờ Xá Lợi lộ thiên, sẽ bị mất vào tay của người xấu, cũng không nên đặt nơi quá kín đáo, Xá Lợi sẽ mất vĩnh viễn, không còn trở lại với bạn.
Ỡ Việt Nam, nhất là ở Tp. Hồ Chí Minh; Tp.Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương; Tp.Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai có nhiều gia đình Phật tử tín tâm, tuy là tu hành tại gia nhưng việc tu tập thiền tụng giống như người xuất gia, sống am thất riêng, rất tín tâm trong việc thờ phượng Xá Lợi, hằng ngày tinh chuyên tụng niệm, đảnh lễ Xá Lợi, niệm chú Đại bi và các thần chú linh ứng khác, thời gian từ 7 ngày, 21 ngày, cho đến 100 ngày. Khi nhơn duyên đã đến, được chiêm ngưỡng Xá Lợi phát sanh, có khi nhân đôi, có khi hình như bể nát, hiện tượng nầy gọi là “toái thân Xá Lợi” (tự điển Phật học – Đoàn Trung Còn), cũng gọi là “Xá Lợi niềm tin”, làm cho người thờ Xá Lợi rất bùi ngùi xúc động và hoan hỷ với sự chứng nghiệm tâm linh.
Phật tại thế, thời con ngã trầm luân
Phật nhập diệt, con mới được thân người
Tủi phận thân con nhiều tội chướng
Bùi ngùi chẳng thấy đặng kim thân
Trong các pháp cúng dường, cúng dường Xá Lợi Phật là công đức hơn hết, khi thác sẽ được sanh thiên. Kinh Đại Bát Niết Bàn nói: Đức A Nan bạch Phật: Lúc Phật hiện thời nếu có người cung kinh cúng dường Phật như trên, sau khi Phật nhập Niết Bàn, nếu có người cung kính cúng dường nữa thân Xá Lợi, ai được phước nhiều hơn? – Phật dạy: Vì hai người đều cung kinh cúng dường nên được phước đồng nhau, phước đức nầy vô lương vô biên. Nầy A Nan, nhẫn đến cung kinh cúng dường một phần tư Xá Lợi, một phần tám, một phần trăm, một phần ngàn, một phần muôn, một phần hằng hà sa, hoặc chừng bằng hột cải, người nầy được phước cũng đồng như người cung kính cúng dường Đức Như Lai hiện tại.. A Nan nên biết rằng, hoặc Phật hiện tại, hoặc Phật đã nhập Niết Bàn, nếu có người cung kính cúng dường, lễ bái, tán thán… được phước đồng nhau không khác.
Ngoài ra, Xá Lợi Phật được cung nghinh đến đâu thì thường đem lại nền “hòa bình thế giới” đến đó, con người nơi đó được gội nhuần lòng từ bi của Đức Phật. Trong những vùng biên giới giữa Myanmar và Cộng Hòa Nhân Dân Trung Hoa, được giao hảo và hòa bình bởi cuộc lễ rước Xá Lợi Phật giữa hai nhà nước với nhau. Xá Lợi được cung đón bởi sự tín tâm của con người, dù có tín ngưỡng Phật hay không tín ngưỡng họ vẫn hòa mình vào dòng người cùng nhau hân hoan rước Xá Lợi Đức Phật, những gì liên quan đến kim thân và cuộc đời Đức Phật. Như một cuộc rước Xá Lợi tại Myanmar tại đế đô Rangoon vào năm 1959 có cả 10.000 người tham gia cung nghinh (sách Du lịch xứ Phật – tác giả Đoàn Trung Còn)
Vì các lẽ ấy nên hiện nay Phật tử Việt Nam và các dân tộc Á Châu, các quốc gia từ Đông bán cấu đến Tây bán cầu đều tín ngưỡng Xá Lợi, cúng dường Xá Lợi, chiêm ngưỡng Xá Lợi, đảnh lễ Xá Lợi, phượng thờ Xá Lợi.
XI. Phần kết
Việc thờ Xá Lợi không phải ai muốn thờ cũng thờ được, có vị đang thờ sanh tâm khinh lờn chán nãn thối chuyển, sau không thờ và vĩnh viễn không thờ nữa. Nên chỉ có Thầy Trụ trì một ngôi chùa mới có đủ phương tiện thờ Xá Lợi, hoặc người Phật tử ăn chay trường, niệm Phật, không giao lưu thế tục nữa thì cũng có thể thờ Xá Lợi. Không nên thờ Xá Lợi bừa bãi, xem Xá Lợi như một lá bùa hộ mạng cho mình tai qua nạn khỏi, mà phải xem Xá Lợi như chính là Phật vậy.
Người Phật tử do gia duyên bận buộc, đôi khi ít quan tâm đến bàn thờ Phật, trừ những vị cao niên từ 50 tuổi trở lên. Tuổi trẻ hôm nay không có thời gian phượng thờ, dâng hương, cúng cơm, cúng nước Tam Bảo, thì làm sao còn thời gian để thờ Xá Lợi, cho nên người tu tại tư gia không thờ Xá Lợi vậy thôi. Vã lại, gia đình Phật tử nếu đã thờ Phật rồi, không có phương tiện thờ Xá Lợi thì cũng không sao.
Xin nhắc lại về công đức thờ Xá Lợi, lễ bái, chiêm ngưỡng, cung nghinh, tán thán Xá Lợi… là đều như nhau. Cho nên, không thờ Xá Lợi tại gia thì đãnh lễ Xá Lợi ở chùa cũng được, không có thời gian đảnh lễ Xá Lợi ở chùa thì Bạn cung nghinh Xá Lợi ở bất cứ nơi nào cũng vẫn có phước đức vô lượng.
Xá Lợi công đức muôn ngàn
Phượng thờ cho chính, hơn vàng thế gian
Bàn có bảo cái, tràng phang
Thờ cho tinh khiết, nghiêm trang đức dày
Phật người xưa, ta người nay
Phụng thờ tôn kính, không bày vẽ thêm
Tiếng ai gỏ cửa bên thềm
Chợt như tỉnh giấc, Phật liền hiện thân.
HT THÍCH GIÁC QUANG
Ngày 28/9/2017 (9/8/Đinh Dậu)